เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นเมื่อหลายปีก่อน มหาวิทยาลัยที่ผมเรียนปริญญาโทปิดเทอม แล้วก็เหมือนทุกปี ผมจะกลับญี่ปุ่นช่วงนั้น ผมนัดเจอเพื่อนสมัยมหาวิทยาลัย ผมใส่กางเกงยีนส์เสื้อยืดชุดง่ายๆ ออกไปพบเพื่อน ตอนที่ผมคุยถามสารทุกข์สุกดิบกับเพื่อน เพื่อนผมคนนั้นอยู่ๆ ก็เปลี่ยนเรื่องพูดมาพูดถึงเรื่องกางเกงยีนส์ของผม

ทำไมกางเกงยีนส์ของเองมีลายเส้นวะ

         พอถูกเพื่อนทักอย่างนั้น ผมก็ลองมาเปรียบเทียบกางเกงยีนส์ของผมกับของคนอื่นดู แล้วก็อย่างที่เพื่อนผมบอกจริงๆด้วย กางเกงยีนส์ของผมมีลายเส้นเป็นกลีบยาว มันเป็นส่วนที่เกิดจากสีตกแล้วก็บางลงกว่าส่วนอื่น ตอนที่ผมอยู่เมืองไทยเสื้อผ้าผมมักจะจ้างร้านซัก แน่นอนทางร้านจะรีดให้ด้วย คงเป็นเพราะกางเกงยีนส์ตัวนี้โดนรีดเป็นเวลาหลายปี สีตรงรอยพับของกางเกงก็เลยตก ทำให้เห็นเป็นเส้น ผมก็เพิ่งสังเกตเห็นเป็นครั้งแรกก็ตอนถูกเพื่อนทักนี่แหละ เป็นอะไรที่ไม่ค่อยจะน่าดูสักเท่าไหร่ แล้วตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นมาหลังจากกลับมาเมืองไทย ผมก็เลยตัดสินใจซักกางเกงยีนส์เองตลอด

         ผมอยู่เมืองไทยมานานกว่า 6 ปีแล้ว คงเป็นเพราะว่าพออยู่เมืองไทยนานขนาดนี้ ผมจะรู้สึกว่าอะไรๆที่คนไทยทำผมก็ทำไปด้วย ไม่ว่าจะตั้งใจทำหรือทำไปโดยไม่รู้ตัวก็ตาม อย่างหนึ่งก็คือวัฒนธรรมการรีดผ้าของคนไทย คนญี่ปุ่นที่พิถีพิถันในเรื่องรีดผ้าก็คงมีไม่น้อย แต่บอกได้เลยว่า ไม่มีทางสู้คนไทยได้ อย่าว่าแต่เสื้อเชิ้ตกับกางเกงยีนส์เลย คนไทยบางคนแม้แต่กางเกงในหรือถุงเท้าก็ยังรีด ทำได้ขนาดนี้บอกได้เลยว่า เป็นเรื่องที่คนญี่ปุ่นยากจะเข้าใจ พูดง่ายๆก็คือ สําหรับผมมันเป็น culture shock ชนิดหนึ่ง

          สำหรับผมแล้ว แน่นอนคงไม่ทำขนาดรีดกางเกงใน แต่เวลาได้ใส่เสื้อที่รีดอย่างเรียบร้อย ผมว่ามันก็รู้สึกดีเหมือนกัน ช่วงแรกๆ ตอนที่กลับไปญี่ปุ่นผมก็รีดเสื้อผ้าเอง แต่ในประเทศญี่ปุ่นการรีดผ้าเป็นอะไรที่ยุ่งยากมาก ดังนั้นพอเสื้อแห้งผมมักจะใส่อย่างนั้นเลยโดยไม่รีด แน่นอนบ้านผมก็ไม่มีใครรีดเสื้อ คนที่จะขอร้องให้ช่วยรีดผ้าก็เลยไม่มี ถ้ามีก็คงขอให้ช่วยไปแล้ว

          แต่ผมคิดว่าการทำอะไรที่มากเกินไปก็เป็นเรื่องที่น่าคิดเหมือนกัน เครื่องแบบของข้าราชการไทยหรือพนักงานในออฟฟิศ การรีดให้เรียบร้อยใช่ว่าจะเป็นสิ่งที่ไม่ดี แต่ที่ผมเห็นอยู่บ่อยๆ คือ คนที่รีดมากเกินไป รีดจนทำให้เนื้อผ้าเป็นมันแวววับตรงนู้นบ้างตรงนี้บ้าง อันนี้คงเป็นเพราะตอนรีดผ้า เอาเตารีดรีดกับผ้าโดยตรง เวลารีดถ้าเอาเศษผ้าหรืออะไรคั่นระหว่างเตารีดกับเสื้อผ้าซักหน่อย เนื้อผ้าก็คงไม่เสีย สะท้อนแสงแวววับขนาดนั้น

          ผมก็ไม่รู้เหมือนกันว่า ทำไมคนไทยจึงชอบรีดผ้ากันขนาดนี้ อาจจะเป็นเพราะคนไทยมีนิสัยรักสะอาดก็เป็นไปได้ จริงๆแล้วเป็นเพราะอะไรผมก็อยากรู้เหมือนกัน หลังจากที่ผมเริ่มซักกางเกงยีนส์เอง เวลาก็ผ่านไปหลายปีแล้ว แต่...รอยเส้น ตรงกลีบกางเกงยีนส์ของผม เดี๋ยวนี้ก็ยังติดแน่นไม่หายไปไหน

アイロン主義の文化

   つい何年か前のことである。普段通っている大学院も休みになり、例年のごとく私は一時日本に帰国をしていた。久しぶりに大学時代からの友人に会うことになり、いつものようにジーンズとTシャツといったラフな格好で出かけて行った。お互いの身の上話などを交換していた時にその友人はふと私のジーンズに話題をふってきた。

「なんで、お前のジーンズには縦線が入ってるんだ？」

         友人にそう言われて、自分のジーンズと他の人のを比較してみた。確かに自分のには側面に縦長の線、つまり色落ちして薄くなっている部分がある。私は普段タイにいる時、衣類は洗濯屋さんに頼んでいるので、もちろんアイロンがけもセットになっている。その長年にわたるアイロンがけのため、ジーンズのちょうど折れ目になるところだけ色が薄くなって線のようになっているのだ。その時言われて初めて気づいたのだが、あまり格好の良いものではない。その日以来、私はタイへ戻ってからもジーンズは自分で洗うことにしている。
         もう既にタイ滞在年数は６年を越える。さすがにこれだけ長くタイに滞在していると、日本人である私の中にも、意識的あるいは無意識にタイ人的な要素がかなり取り入れられているのを実感する。その１つがアイロン主義の文化である。恐らく、日本人の中にもこまめにアイロンをかけている人は少なくないであろうが、タイ人のアイロン好きには到底かなわないのである。Tシャツやジーンズは当たり前のことで、あるタイ人によっては、下着や靴下までもアイロンをかけてしまうようだ。ここまでくると、我々日本人にとっては理解の範囲を超えて、一種のカルチャーショックを受けた感じになる。
         さすがに私は下着にまでアイロンをかけたことはないが、アイロンのきっちりかかったTシャツを着るときはなかなか気持ちの良いものである。最初の頃は、日本に戻っている時も自分でしっかりとTシャツにアイロンをかけていた。今は、日本では面倒なので乾いたのをそのまま着ている。もちろん、私以外に家族の中でTシャツにアイロンをかける人はいないので頼める人もいない。もしいれば頼んでいるであろう。
         しかし、度が過ぎるのもちょっと考えものではないかと思う。オフィスや公務員などの制服にアイロンがびしっとかけられているのは悪いことではないのだが、よく見かけるのは、アイロンのかけすぎ（？）で衣服の表面があちこちてかてかに光ってしまっている人だ。恐らく、アイロンを衣類に直接当てながらかけているのであろう。ちょっと気を使って、衣類とアイロンの間に何か布切れを当てればてかてかになるほど衣類が痛むことはないのに。
         このようなタイ人のアイロン好きは一体どこから生まれてきたのだろうか？恐らく、タイ人の清潔、純潔好きな性格と一致しているように思われるが、何か確かな理由があるのならばちょっと知りたい気もする。自分でジーンズを手洗いするようになってから既に何年か経つが、未だあの縦線はしっかりと刻まれている。