ทั้งสองคำมีความหมายเหมือนกัน แปลว่า ห้าม ใช้แทนกันได้เกือบทุกกรณี แต่ถ้าอ่านหนังสือเยอะ ๆ จะเห็นความแตกต่างอะไรบางอย่าง ซึ่งทำให้เรารู้ว่ามันไม่ได้เหมือนกันซะทีเดียว
     โดยเฉพาะในหนังสือด้านกฎหมาย ระเบียบของหอพัก กฎของโรงเรียน หรือ บริษัท ส่วนมากจะใช้ ～てはならない
ลองมาดูตัวอย่างกัน

          タバコを吸ってはいけない。
          タバコをすってはいけない。

     กับ

          タバコを吸ってはならない。
          タバコをすってはならない。

่   ทั้ง 2 ประโยค แปลว่า ห้ามสูบบุหรี่

     ประโยคที่ใช้ いけない จะให้ความรู้สึกว่าเป็นเรื่องที่ไม่ควรทำ มีเหตุผลหรือความจำเป็นอะไรบางอย่าง ซึ่งถ้าคุณทำเรื่องนั้นจะทำให้ตัวคุณเองหรือคนอื่นมีปัญหาเสียหายในด้านต่างๆ
     ประโยคที่ใช้ ならない จะไม่สนใจว่าจะมีผลดีหรือผลเสียต่อตัวเองหรือต่อผู้อื่นหรือไม่ แต่เป็นสิ่งที่ห้ามทำโดยเด็ดขาด มันเป็นกฎ เป็นสิ่งที่คุณถูกสั่งให้ปฏิบัติตาม

     ดังนั้น ประโยคที่หนึ่งเราตีความได้ว่า ที่ห้ามสูบบุหรี่นั้นเป็นเพราะคนที่ไม่ชอบบุหรี่มี ถ้าคุณสูบ เขาอาจจะสำลักควันตาย หรือเป็นผลเสียกับสุขภาพของเขา ก็เลยห้าม
     ส่วนประโยคที่สองจะหมายความว่า ที่ห้ามสูบบุหรี่ เพราะ มันเป็นกฎของที่นี่ จะเป็นกฎของสนามบินหรือบริษัทก็ตาม คุณอาจจะเป็นมะเร็งตายหรือคนข้างๆอาจจะสำลักควันตายก็ได้ แต่จะไม่พูดถึง.. เอาเป็นว่ามันเป็นกฎของที่นี่ ซึ่งคุณต้องปฏิบัติตามก็แล้วกัน

      ตัวอย่างอื่นๆ

          大人はタバコを吸ってもいいが、高校生は吸ってはならない。
          おとなはタバコをすってもいいが、こうこうせいはすってはならない。
          ผู้ใหญ่สูบบุหรี่ได้ แต่นักเรียนห้ามสูบ (เป็นกฎกติกาที่สังคมตกลงกันว่า ผู้ใหญ่สูบบุหรี่ได้ แต่นักเรียนห้ามสูบบุหรี่)

          食事の時間以外は、ご飯を食べてはならない。
          しょくじのじかんいがいは、ごはんをたべてはならない。
          ห้ามทาน ยกเว้นเวลาอาหาร (ไม่มีใครได้ประโยชน์หรือเสียประโยชน์ มันเป็นพียงแค่กฎ)

          誤解を招くような言動をとってはならない。
          ごかいをまねくようなげんどうをとってはならない。
          ห้ามประพฤติหรือพูด เรื่องที่ทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้ (อาจเป็นกฎอย่างหนึ่งของบริษัทที่ต้องปฏิบัติตาม)

          飲酒運転をしてはならない。
          いんしゅうんてんをしてはならない。
          เมาห้ามขับ (เป็นกฎหมายที่ต้องปฏิบัติ)

     ในตัวอย่าง เมาห้ามขับ ถ้าเราจะเปลี่ยนจาก ～てはならない เป็น ～てはいけない

          飲酒運転をしてはいけない。
          いんしゅうんてんをしてはいけない。
          เมาห้ามขับ

      ตามไวยากรณ์แล้วไม่ผิด ในความหมายก็แทบไม่ต่างกันมาก อาจจะต่างตรงที่ว่า ถ้าใช้ ～てはいけない จะหมายถึง การขับรถในขณะที่เมาอาจทำให้รถคว่ำ คุณอาจตายหรืออาจไปชนคนอื่นตายได้ ไม่ดีนะ..ห้ามขับ ซึ่งในกฎหมายอาจจะไม่มีการบังคับว่า ห้ามเมาแล้วขับ ก็ได้

     สรุปคือ ถ้าต้องการห้าม เนื่องจากถูกกำหนดว่า

                       มันเป็นกฎกติกาที่ต้องปฏิบัติตาม ใช้ ～てはならない

                  แต่ถ้าต้องการห้าม เพราะ

                       มันเป็นเรื่องไม่ดี จะมีผลเสียตามมาถ้าคุณทำอย่างนั้น ใช้ ～てはいけない

      แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นใช้ตัวไหนก็สื่อสารรู้เรื่อง คนที่เรียนภาษาญี่ปุ่นใหม่ๆไม่ต้องไปกังวลมาก แต่เวลาเขียน...ถ้าต้องการความถูกต้อง 100 เปอร์เซ็นต์ ก็เลือกใช้ให้ดีๆ ว่าต้องการสื่อว่า เป็นกฎ หรือ คําแนะนํา